[Trọng điểm học tập của bài này]
- Gãy xương do chèn ép cột sống thường xảy ra ở người lớn tuổi và phụ nữ sau mãn kinh.
- Sau khi phẫu thuật, theo hướng dẫn của bác sĩ, khi ra khỏi giường vận động phải đeo nẹp từ 3 đến 6 tháng.
- Chú ý an toàn khi hoạt động đi lại, phòng ngừa té ngã.
I. Gãy xương do chèn ép cột sống là gì?
Gãy xương do chèn ép cột sống là chỉ thân đốt của xương cột sống không chịu được lực thẳng đứng và bị sụt xuống (Hình 1). Hầu hết là do xương bị xốp gây nên, phụ nữ lớn tuổi và sau mãn kinh, sẽ dần loãng xương, khiến xương cột sống trở nên yếu hơn, lúc này nếu cúi lưng để dịch chuyển vật nặng mà bất ngờ xảy ra vấp ngã, có thể sẽ dẫn đến gãy xương do chèn ép cột sống. Có thể chụp X quang, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ để chẩn đoán.
Hình 1 Gãy xương do chèn ép cột sống
| 脊椎椎體 | Thân đốt cột sống |
| 脊椎壓迫性骨折 | Gãy xương do chèn ép cột sống |
II. Gãy xương do chèn ép cột sống có những triệu chứng nào?
- Đau nhức: Đau lưng dưới đây là phổ biến nhất, sẽ đột nhiên đau nhức khi trở mình hoạt động, vì vậy khi trong giai đoạn cấp tính, hầu hết bệnh nhân nằm trên giường không thể hoạt động.
- Chân tê không có sức lực: Khi phần xương gãy chèn ép đến thần kinh, có thể sẽ có tình trạng tê chân, chân không có sức lực.
- Có các triệu chứng trên không nhất định là gãy xương do chèn ép cột sống, nếu bạn có các triệu chứng trên, vui lòng đến khám tại phòng khám ngoại về cột sống.
III. Gãy xương do chèn ép cột sống phải điều trị như thế nào?
- Điều trị truyền thống: Như đeo nẹp lưng, uống thuốc giảm đau và phục hồi chức năng v.v… gãy xương sẽ tự lành, cơn đau sẽ thuyên giảm sau khoảng hai đến ba tháng.
- Nếu gãy xương không thể tự lành và đau đớn kéo dài hoặc dữ dội, sau khi đánh giá bác sĩ đề nghị phẫu thuật, mục đích là giảm nhẹ đau đớn ở lưng và hồi phục chức năng vận động. Hiện nay có 3 phương pháp phẫu thuật thường gặp (Hình 2):
- A. Phẫu thuật tạo hình thân đốt sống qua da: Gây mê cục bộ, qua hình ảnh X-quang, dùng ống tiêm bơm xi măng sinh học vào đốt sống bị chèn ép, nâng đỡ độ cao của đốt sống để giảm bớt đau đớn.
- Phẫu thuật tạo hình thân đốt sống có bóng: Gây mê cục bộ, qua hình ảnh X –quang, sau khi dùng bóng nâng đỡ một khoảng không gian thì bơm xi măng sinh học vào.
- Phẫu thuật nắn chỉnh nâng đỡ đốt sống: Dưới sự dẫn đường của máy X – quang qua da, đặt vào vật hỗ trợ nâng đỡ làm bằng kim loại titan, rồi bơm xi măng sinh học vào miếng xương mà thân đốt sống gãy lún sau khi đã được nâng cao.
Hình 2 Các phương pháp phẫu thuật thường gặp cho gãy xương do chèn ép cột sống
注入骨水泥
Bơm vào xi măng sinh học | 氣球撐開再注入骨水泥
Dùng bóng nâng đỡ rồi bơm vào xi măng sinh học | 鈦金属撐開注入骨水泥
Nâng lên bằng kim loại titan bơm vào xi măng sinh học |
| 經皮穿刺椎體成形術 | 經皮球囊椎體成形術 | 椎體嬌正支撐術 |
| Phẫu thuật tạo hình thân đốt sống qua da | Phẫu thuật tạo hình thân đốt sống có bóng | Phẫu thuật nắn chỉnh nâng đỡ đốt sống |
IV. Bị gãy xương do chèn ép cột sống rồi thì phải chăm sóc bản thân như thế nào? Hay tôi phải chăm sóc bệnh nhân gãy xương do chèn ép cột sống như thế nào? (2 cần 3 không):
- Cần đeo nẹp lưng:
Có thể đeo nẹp lưng ra khỏi giường hoạt động ngay sau phẫu thuật, đeo nẹp lưng 3 đến 6 tháng theo chỉ dẫn của bác sĩ. - Dinh dưỡng cần bổ sung:
Chứng xương tơi xốp thường không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, vì vậy rất dễ xem thường, có thể làm chắc xương cốt qua việc bổ sung dinh dưỡng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt, làm chậm tốc độ loãng xương, ví dụ hấp thu cá khô con, sữa bò, cá hồi v.v…, mỗi ngày tắm nắng 10-15 phút phơi để kích hoạt vitamin D giúp hấp thụ canxi. (Đọc thêm: Chăm sóc chứng bệnh xương tơi xốp) - Không được té ngã:
Tăng dần lượng hoạt động, khi ra khỏi giường hoạt động và đi lại cần chú ý an toàn, phòng ngừa té ngã lần nữa (Đọc thêm: Phòng ngừa té ngã). - Không xách vật nặng:
Chuyển vật nặng dễ làm xương cốt bị yếu bị tổn thương thêm, trong vòng nửa năm nên tránh xách nâng vật nặng quá 5 kg trở lên (Ví dụ: Một quả dưa hấu ruột vàng Tiểu ngọc khoảng 2,5-4 kg), tránh gãy xương lần nữa. - Không được khom lưng:
Giữ lưng thẳng trong sinh hoạt hàng ngày, tránh khom lưng trong 6 tháng sau phẫu thuật.